نكاتي كه بايد در مورد رابطه‌ي ديابت و كم‌خوابي و استرس بدانيم

ابتلا به بيماري ديابت باعث مجبور شدن بيمار به انجام بسياري از كارها مي شود كه بعضآ ناخوشايند هستند. بررسي منظم سطح گلوكز خون،پرهيز از خوردن غذاهاي مختلف و مصرف داروهاي مختلف از جمله تزريق منظم انسولين از جمله‌ي اين موارد هستند.دلايل مختلفي براي ايجاد بيماري ديابت وجود دارد و همچنين دلايل زيادي نيز وجود دارد كه باعث شدت علايم ديابت مي شود.شناختن اين عوامل و مقابله با آنها مي تواند باعث كاهش شدت بيماري ديابت و علايم آن شود.يكي از عواملي كه اثرات آن برروي بيماري ديابت عملآ اثبات شده است ،عوامل روحي رواني است. استرس و ميزان خواب جزو عوامل مهمي هستند كه برروي سطح گلوكز خون بسيار موثر هستند. در مقاله‌ي زير به بررسي رابطه‌ي ميان استرس ،ميزان خواب و سطح گلوكز خون مي پردازيم.

1.استرس ميزان گلوكز خون را بالا مي برد: شايد به صورت عملي هم به اين مورد برخورد كرده باشيد،ثابت شده است سطح گلوكز خون در بيماران ديابتي كه در معرض استرس هاي زيادي قرار دارند بيشتر از بيماراني است كه استرس كمتري دارند.اين عمل اصولآ به دو دليل اتفاق مي افتد؛ يكي اينكه بيماران ديابتي به دليل استرسي دارند ،زياد به برنامه‌ي غذايشان توجه نمي كنند و عملآ مبتلا به پرنوشي و پرخوري مي شوند.از طرفي دانشمندان كشف كرده اند كه ميزان بالاي استرس باعث كاهش ترشح انسولين در خون مي‌شود.

2.خواب كم توانايي استفاده از گلوكز در بدن را كاهش مي دهد.اين عمل با كاهش متابوليزاسيون گلوكز در بدن انجام مي شود ،به اين ترتيب بدن نمي تواند از گلوكز در دسترسش استفاده كند و بالاجبار ترشح ميزان انسولين را كم مي كند و به اين ترتيب ميزان قند خون بالا مي رود. از طرفي افرادي كه كم خواب هستند نسبت به افراد مشابه بيشتر در معرض ابتلا به ديابت نوع II قرار دارند.

3.كم بودن ميزان خواب باعث بهم خوردن تعادل هورموني مي شود.اصولآ تغيير در ساعات خواب باعث تغيير در ساعت بيولوژيكي بدن مي شودو بسياري از هورمون هاي بدن براسا ساعت بيولوژيك بدن فعاليت مي كنند. كم خواب بودن باعث زياد شدن ترشح ميزان هورمون رشد در روز و هورمون كورتيزول در شب مي‌شود.اين اتفاق به خودي خود بر ميزان كم خوابي شدت مي بخشد..از طرفي كم خوابي باعث اثر برروي هورمون‌هاي مربوط به اشتها مي شود. با مهر هورمون‌هايي چون Leptin كه خود مهار كننده‌ي اشتها است و تحريك هورمون‌هايي چون ghrelin كه محرك اشتها هستند باعث پرخوري مي شوند.خود همين پرخوري علاوه بر اينكه باعث افزايش ميزان گلوكز ورودي به خون مي شود باعث چاقي فرد مي شود كه همين عامل در افرد غير ديابتي باعث افزايش استعداد ابتلا به ديابت نوعII مي شود.

4.اختلالات خواب خود باعث بدتر شدن هرچه بيشتر خواب مي شود.به عبارتي اين عمل در يك سيكل فيدبك مثبت قرار مي گيرد و باعث اختلالات بعدي مي‌شود.در ميان افراد ديابتي ابتلا به سندرم «پاهاي بي قرار» [RSL] شايع است. از علايم اين سندرم ايجاد حالت هاي ناخوشايندي در پاها چون گزگز كردن است. همچنين اختلالاتي چون كم‌خوابي همراه با آپنه(كاهش تعداد تنفس) مي شود. ابتلا به كم‌‌خوابي همراه با آپنه باعث افزايش سطح گلوكز خون مي شود.

راه حل چيست؟

در صورتي كه اين مبتلا به ديابت هستيد و كم‌خواب هستيد ،بهتر است كه به دنبال راه‌چاره باشيد.در زير راهكارهاي ساده‌اي را براي مقابله با اين عوامل ارائه مي كنم.

1. دقيقآ تعيين كنيد كه به چه مقدار خواب نياز داريد.اصولآ افرادي كه مي خواهند زمان خوابشان را تغيير دهند ،در صورتي كه بدانند چه مقدار خواب نياز دارند مي توانند در زمان مورد نظر از خواب بيدار شوند.توجه كنيد آنقدر كه كم خوابي مضر است ،زياده خوابي هم مي تواند براي بدن ضرر داشته باشد.يك تحقيق نشان داده است افرادي كه كم‌تر از 6 ساعت در شب مي خوابند،احتمال ابتلا به ديابت در آنها 2 برابر افراد عادي است،ازطرفي افرادي كه در شب بيش از 8 ساعت مي خوابندسه برابر بيشتر احتمال ابتلا به ديابت نوعII را دارند.بر همن اساس سعي كنيد كه عادت كنيد در شب به صورت متعادل 7 الي 8 ساعت بخوابيد.
2. استرس كاري‌تان را كاهش دهيد.سعي كنيد كه هيجان‌هاي زياده از حد در كارهايتان ر ا كنار بگذاريد.به همين دليل سعي كنيد كه كارهاي‌تان را درست و به موقع انجام دهيد تا ميزان استرس‌تان كاهش پيدا كند.علاوه بر اين با استفاده از تكنيك هاي مديتيشن و يوگا هم مي توانيد ميزان استرس‌تان را كاهش دهيد.كم شدن ميزان استرس باعث كم شدن ترشح هورمون كورتيزول در خون مي شود و در نتيجه ميزان قندخون‌تان كاهش پيدا مي كند.
3. ميزان خواب روزانه‌تان را كاهش دهيد: اصولآ احساس خواب آلودگي در افراد مبتلا به ديابت در طول روز امري عادي است.به همبن دليل سعي كني كه خواب ظهرگاهيتان را زياد طولاني نكنيد و به كم‌تر يك ساعت در روز اكتفا كنيد . به اينترتيب شبنه مي توانيد بهتر بخوابيد.
4. درصورتي كه مبتلا به هر نوع بيماري مربوط به خواب هستيد سعي كنيد با يك متخصص مشورت داشته باشيد.

دانستن ابتلا به ديابت خود مي تواند دليل مهمي براي استرس باشد.سعي كنيد در صورتي كه به ديابت مبتلا هستيد ،نگاهتان را نسبت به آن تغيير دهيد و با استفاده از راهكارهاي مختلف استرستان را نسبت به اين بيماري كاهش دهيد.در پايان هم به اين مسئله توجه داشته باشيد كه ديابت قابل كنترل است.